niedziela, 17 września 2017

WADY DREWNA




Chodzicie na spacery do lasu? Obserwujecie drzewa?
A np.w tartaku patrzycie na drewno?
Jedno podoba Wam się bardziej inne mniej?
Od czego to zależy?
Między innymi,w mniejszym czy większym stopniu,od jego wad.

Dzisiejszy post poświęcony jest właśnie wadom drewna.
W dużym skrócie. :)

Co to są w ogóle wady drewna?

To wszelkie odchylenia od wzorca budowy drewna.
Czy jest taki wzorzec?
Owszem,w teorii tak,w praktyce praktycznie nie istnieje.Dlaczego?
Pojęcie wzorca budowy drewna dotyczy drewna o kształcie idealnie zbliżonym do walca,o równomiernej słoistości oraz równoległym przebiegu włókien do podłużnej osi,dotyczy drewna zupełnie bezsęcznego.
Sami widzicie,ciężko znaleźć takie idealne drewno.
Nie wszystkie wady przeszkadzają w wykorzystaniu drewna.Dzisiaj nawet specjalnie się je podkreśla.Powstaje wiele ciekawych w formie wyrobów.Tak więc nie są one do końca takie złe.

Przejdę do rzeczy.

Wady (tym samym obniżenie właściwości technicznych drewna) mogą nastąpić podczas wzrostu drzewa jak i po jego ścięciu - wady pierwotne lub wtórne.
Wadami pierwotnymi czyli wadami drewna okrągłego są wady powstałe w drewnie za życia - uszkodzenia,nieprawidłowości budowy oraz inne naturalne cechy,które ograniczają jego użyteczność.
Wadami wtórnymi czyli wadami tarcicy są wady i uszkodzenia pochodzące z drewna okrągłego oraz wady powstałe podczas przetarcia surowca drzewnego i jego dalszej obróbki,które ograniczają jego użyteczność techniczną.

Podział wad drewna możecie zobaczyć na poniższych tablicach-normach surowca drzewnego PN-79/D-01011 i PN-79/D-01012,z których skorzystałam.





Jak sami nie raz zauważyliście,jedną z najczęstszych wad są sęki.A sęki to po prostu gałęzie drzewa.
Przykład popękanych sęków w drewnie dębu.




Wyróżniamy:
- sęki zdrowe (zdrowe jasne i zdrowe ciemne tzw. rogowe,które są przesycone np.żywicą-stąd ich ciemniejsza barwa)
- sęki nadpsute i sęki zepsute
- sęki ślepe (zarośnięte) - jak sama nazwa mówi,nie widać ich na pobocznicy drewna okrągłego.O ich występowaniu mogą świadczyć zmarszczenia kory zwane brewkami i różami lub blizny czy guzy.
Brewki-zmarszczenia dwuramienne,pasma są skierowane ukośnie w dół.Często występują w drewnie topoli,brzozy,buka,osiki.
Róże-blizny na bocznej powierzchni drewna zakrywające zarośnięty sęk.Często występują w drewnie dębu i olchy.
Guzy-występują w drewnie okrągłym wszystkich rodzajów drzew.
- sęki otwarte-widoczne.

Ze względu na kształt przekroju wyróżniamy sęki okrągłe,owalne,podłużne.
Jeśli chodzi o położenie sęków ( w materiałach tartych) mamy sęki na boku,na płaszczyźnie,na krawędzi,sęki przechodzące. Takie sęki najczęściej występują w tarcicy iglastej.
Co zaś tyczy się stopnia zgrupowania wyróżniamy:
- sęki pojedyncze
- skupienia sęków - przykład takich sęków w drewnie dębu


- sęki skrzydlate - przykład takich sęków w drewnie jodły


Ze względu na stopień zrośnięcia z otaczającym drewnem mamy:
- sęki zrośnięte
- sęki niezrośnięte czyli wypadające - przykład takiego sęku w drewnie dębu



Kolejną wadą jest pęknięcie drewna.
Wyróżniamy trzy rodzaje pęknięć:
- czołowe - to szczeliny widoczne na czole drewna (pęknięcia rdzeniowe - kształty proste,załamane,gwiaździste / pęknięcia okrężne - tworzą zamknięty pierścień lub obejmują część obwodu słoja).
Przykład pęknięć rdzeniowych w drewnie jesionu.


- boczne - widoczne na pobocznicy drewna okrągłego (pęknięcia z przesychania,pęknięcia mrozowe,wiatrowe
- czołowo-boczne - występują zwykle na pobocznicy wzdłuż włókien drewna okrągłego na różnej głębokości pnia (czołowo-boczne nieprzechodzące-płytkie, czołowo-boczne przechodzące).
Przykład pęknięcia w drewnie dębu poniżej.



- pęknięcie/łuszczenie - uciążliwa wada.Trudna do skorygowania.Drewno z taka wadą najlepiej wymienić na nowy element.
Przykład w drewnie dębu.



Do wad budowy drewna zaliczamy:
- skręt włókien
- twardzica
- drewno ciągliwe
- zawiły układ włókien
- nierównomierna szerokość słojów rocznych
- pęcherz żywiczny
- przeżywiczenie
- zakorek-pasmo kory częściowo lub całkowicie wrośnięte w drewno
- zabitka zarośnięta (martwica)- powstaje na skutek uszkodzenia kory i miazgi na części powierzchni pnia.
Przykład zabitki w drewnie jesionu (wspominałam o niej TUTAJ).


- zawoje - nagłe,miejscowe zakrzywienie przebiegu wzdłużnego włókien spowodowane bliską obecnością sęka,zabitki czy zakorka.
Przykład zawojów w drewnie dębu.


- rdzeń - w drewnie okrągłym wadą jest rdzeń mimośrodowy-położony poza środkiem przekroju poprzecznego i wielordzeniowość-występowanie dwóch lub więcej rdzeni otoczonych odrębnym usłojeniem.
Przykład przesuniętego rdzenia w drewnie jesionu.


Wady mogą dotyczyć także zabarwienia drewna np.
- fałszywa twardziel - ciemne zabarwienie drewna w różnych odcieniach i intensywności barwy,nie zmniejszające jego twardości
- zaszarzenie - zmiana barwy drewna na popielaty czy srebrzystoszary.Często występuje z połyskiem lub mechowatością.Zmiany te tworzą się pod wpływem działania czynników atmosferycznych.
- plamistość - miejscowe zabarwienie bielu
- biel wewnętrzny - warstwa jasno zabarwionego drewna w strefie zabarwionej twardzieli
- plamy i zaciągi garbnikowe - czerwonobrązowe lub sino-brunatne plamy na powierzchni czołowej drewna.
Wpływ na drewno mają grzyby.Grzybami może zostać zakażone drewno drzewa na pniu jak i te składowane po obróbce czy też już użytkowane.
Do wad spowodowanych grzybami zaliczamy:
- plamy i smugi w twardzieli - powstają w rosnącym drzewie,drewno zmienia barwę lub się rozkłada
- pleśń - powstaje na powierzchni tarcicy
- zabarwienie bielu - barwa bielu inna niż zwykle,która powstaje w ściętym drewnie.Działają tutaj grzyby,które zabarwiają,ale nie rozkładają drewna (sinizna,kolorowe plamy np.różowe,pomarańczowe,plamy jednolite o jasnych lub ciemnych odcieniach)
- zaparzenie drewna - powoduje zmniejszenie jego twardości
- brunatnica - kawowobrunatne zabarwienie bielu w ściętym drewnie drzew iglastych
- zgnilizna korozyjna,destrukcyjna,korozyjno-destrukcyjna
- zgnilizna bielu,twardzieli (miękka,twarda).
Drewno może zostać uszkodzone przez czynniki biologiczne jak i mechaniczne.
Do tych pierwszych zaliczamy:
- owadzie chodniki - ślady żerowania owadów i ich larw.Przykład w drewnie jodły-widać korytarze robaczków po bokach deski (deska była kiedyś lakierowana).


- otwory w drewnie drzew rosnących - uszkodzenia przez rośliny pasożytnicze np.jemiołę
- uszkodzenia spowodowane przez ptaki - otwory o różnej głębokości i średnicy.
Do mechanicznych uszkodzeń zaliczamy:
- spały żywiczarskie - to nacięcia kory i bielu drzew iglastych (pozyskiwanie żywicy)
- ciała obce - np.wbite gwoździe,kawałki drutu,kamienie itp.
- zwęglenie - opalenie w trakcie pożaru
- zaciosy - uszkodzenia drewna narzędziami tnącymi np.nożami,siekierami,piłami
- odarcie kory.
Również kształt drewna okrągłego może mieć wady w postaci:
- krzywizn - trwałych odchyleń osi podłużnej drewna od linii prostej
- zbieżystości - stopniowego zmniejszania się średnicy drewna okrągłego
- spłaszczenia - nieprawidłowy eliptyczny kształt przekroju poprzecznego pnia na jego części lub na całej długości
- wichrowatości - skręcenie tarcicy na jej długości.Występuje w sztucznie suszonej lub sezonowanej tarcicy
- zgrubień odziomkowych - występują u nasady pnia,wada podobna do zbieżystości
- napływów korzeniowych - nadmierny wzrost systemu korzeniowego powoduje pojawianie się podłużnych wypukłości w pniu
- raka - zniekształceń pnia (zgrubienia,narośle,ubytki) powodowane przez bakterie i grzyby
- obrzęków - najczęściej występują w drewnie drzew liściastych.Są to narośle utworzone z drewna zdrowego.
Przetarcie drewna także może być nieprawidłowe i wtedy powstają wady takie jak:
- oblina - wąska,obła powierzchnia na bokach tarcicy obrzynanej (niepożądana pozostałość bocznej powierzchni kłody)
- wadliwy rzaz - rysy (ślady zębów piły),falistość (zagłębienia,wzniesienia),mechowatość.

Niektórzy do wad zaliczają błyszcz czyli promienie rdzeniowe,który kiedyś uważany był za element podwyższający cenę i wygląd mebla.
Przykład błyszczu w drewnie dębu.



Osobiście błyszczu nie uważam za wadę.Drewno może przybrać całkiem ciekawe wzory a meble ciekawy wygląd.

Kilka razy pojawiło się tu słowo "biel".
Biel drewna jest to zewnętrzna jaśniejsza część drewna na przekroju poprzecznym(niekiedy biel i twardziel są takiego samego koloru).Bierze ona udział w funkcjach życiowych drzewa-przewodzi wodę i gromadzi substancje odżywcze.
Biel-przykład w drewnie dębu.




I ten same kawałki drewna z zaznaczeniem (ołówkiem) gdzie kończy się biel.



Tak więc dotarliśmy do końca postu.
Czy zawarłam wszystko na temat wad drewna.Z pewnością nie,ale wciąż obserwuję,słucham,czytam,uczę się - do czego Was również zachęcam.

Aaaaaa ,chciałabym Wam pokazać jeszcze jedno zdjęcie kawałka drewna,w którym jest sporo wymienionych wad.
Taki się trafił kawałek dębu.

 


I ten sam kawałek tylko z drugiej strony.


No,teraz już koniec.

Fotografie są wykonane przeze mnie.

Za pomoc w stworzeniu tego postu dziękuję przede wszystkim mojemu partnerowi,którego wiedza i doświadczenie bardzo się przydały.
Sobie,za chęci zdobywania coraz więcej nowych informacji.

Jeśli znałabym autorów książek,z których zaczerpnęłam ogrom wiedzy,również złożyłabym im podziękowania.

Literatura:
"Drewno właściwości i zastosowanie" Karol Kopeć
"Materiałoznawstwo przemysłu drzewnego" J.Szczuka,J.Żurowski
"Poradnik użytkowania lasu" Praca zbiorowa.

Dziękuję :)


Brak komentarzy:

Prześlij komentarz